ብሄር እና ኢኮኖሚ

የብሄር ፅንፈኝነት ለፖለቲካ አለመረጋጋት እና ለእርስ በርስ ግጭት መነስኤ ከመሆኑ ባለፈ መልኩ በኢኮኖሚ ላይ ዘለቄታዊ የሆነ አሉታዊ ተፅእኖ ይፈጥራል በዚህም የተነሳ ሀገራት የጎሳ (ethnic) ልዩነትን በኢኮኖሚ ላይ ያለውን አሉታዊም ሆነ አዎነታዊ ሚና በመፈተሽ እና በማጥነት ልዩነትን ባመቻመቸ መልኩ በፖሊሲያቸው ትኩረት እንዲሰጡት ሆኑአል፡፡ የሰው ልጅ ፍላጎት ያልተገደበ መሆኑ እንዲሁም የምድራችን ሀብት ደግሞ ውስን ከመሆኑ አኩአያ የማህበረሰቡን የብሄር (የዚህ ፅሁፍ ትኩረት ብሄር እና ኢኮኖሚ ስለሆነ ሌሎች የማህበረሰብ ልዩነቶች ላይ ትኩረት አያደርግም) ልዩነት መነሻ በማድረግ ብዘሀአነትን ባስተናገደ መልኩ የኢኮኖሚ ፖሊሲ ተነድፎ ብዙሀኑን ከድህነት ማውጣት ካልቻለ ብዙሀአነት ለኢኮኖሚ እድገት ማነቆ የመሆን እድሉ ሰፊ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ የእድገት ኢኮኖሚስቶች የብሄር ብዙሀአነት በአንድ በከል ከኢኮኖሚ ስርአቱ ግልጥነት እና ፍታሀዊነት (ብዙሀአነትን ከማስተናገድ አኩአያ) በሌላ በኩል የጋራ ሀብትን በተመለከተ በኢኮኖሚ ውስጥ ከሚታይ የትብብር እና የፉክክር አካሄድን ባዛመደ መልኩ እና የሰው ሀይል ለምርታማነት ካለው ሚና አንፃር መታየት እንዳለበት ይመክራሉ፡፡ በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ የሚኖር ፍላጎትን እና አቅርቦትን መነሻ ያደረገ ፉክክር አምራቾችን በየጊዜው የሚለዋወጠውን የሰዎች ፍላጎት ተንተርሰው ምርቶቻቸውን በ አዳዲስ ፈጠራ እንዲያጎለብቱ ሲያደርጋቸው በማህበረሰብ ብዙሀአንነት ውስጥ የሚገኘው የተለያየ አውቀት፣ክህሎት የስራ ባህል ደግሞ ለ አዳዲስ ፈጠራ አጋዥ መሳሪያ ሲሆን በሌላ በከል ደግሞ በማህበረሰብ ብዙሀአንነት ውስጥ የሚኖረው የተለያየ የመሰረታዊም ሆነ የመሰረታዊ ያልሆኑ የእቃ እና የአገልግሎት ፍላጎቶች ደግሞ የ አምራቾች ፉክክር መነሻ ነው፡፡ በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ ያለ ጤናማ የገበያ ውድድር ብዙ አማራጮች እንዲኖር ፣የዋጋ ቅናሥ እንዲኖር እና ጥራቱን የጠበቀ እቃ እና አገልግሎት እንዲኖር ምክንያት ከመሆኑ አኩአያ ለሸማቹ የሚያበረክተው አስተዋእፆ ከፍተኛ ነው፡፡ በሌላ በኩል የገበያ ውድድር አንድ የንግድ ድርጅት ከተፎካካሪው በልጦ ለመገኘት በሙሉ አቅሙ እንዲሰራ እና የገበያ ፈጠራ ላይ እንዲያተኩር ከመርዳቱ አኩአያ ለጠቅላላው ኢኮኖሚ ያለው አስተዋእፆ ከፍተኛ ነው፡፡ አብዛኛዎቹ የአፈሪካ ሀገራት ነፃ ከወጡበት እ.ኤ.አ ከ 1960 ጀምሮ የኢኮኖሚያቸው ነገር ትራጀዲ ሲሆን ለኢኮኖሚአቸው መላሸቅም ትክክለኛ እና ግልጥ የኢኮኖሚ ስርአት አለመኖር፣የእርስበርስ ግጭት፣የመልካም አስተዳደር እጦት ወዘተ እንደሆነ አብዛኛዎቹ ኢኮኖሚስቶች ተደጋጋሚ በሆነ ሁኔታ ገልጸዋል ነገር ግን ሮበርት ባሮው ለተለያዩ የአፍሪካ ሀገራት የኢኮኖሚ እድገት ማነቆዎች ላይ ጥናት ባደረገበት Determinants of Economic Growth: A Cross-country Empirical Study በተባለው ጥናታዊ ፅሁፉ ለአፍሪካ ሀገራት የድህነት እና ዘላቂ የሆነ የኢኮኖሚ እድገት ላለማምጣታቸው ምክንያት አብዛኛዎቹ ኢኮኖሚስቶች ከገለፁት በተጨማሪ የጎሳ (ethnic) ቡድንተኝነት ማእቀፍ የኢኮኖሚ ስርአቱን በጎሳ ጥቅመኝነት ላይ የተገነባ እንዲሆን ስላደረገው የኢኮኖሚ እንቅስቃሲዎቻቸው በፉክክር ላይ የተመሰረተ እንዳይሆን ማነቆ መሆኑን በመግለፅ የብሄር ብዘሁአንነት በትክክለኛው መስመር አለመያዙ ለብዙ የአፍሪካ ሀገራት የኢኮኖሚ ድቀት መንስኤ መሆኑን በኢኮኖሚክስ ንድፈ ሀሳብ በማስደገፍ ይሞግታል፡፡ በማህበረሰብ እድገት ውስጥ ትኩረት የሚደረግበት የማህበረሰብ ፍትህ እና የኢኮኖሚ እድገት ውጤት የሆነውን የገቢ (የኑሮ) መሻሻልን ፍትሃዊ በሆነ መልኩ ማከፋፈሉ ላይ ነው፡፡ ቡድንን መሰረት ያደረገ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሰው ሀይልን አቅም በመገንባት በመነቃቃት ላይ የተመሰረተ እንቅስቄሴ እንዲፈጠር ሲረዳ ለቡድኑ የሀብት እና የገቢ መሻሻልም ምክንየት ይሆናል ነገር ግን ፍላጎትን ከመረዳት አኩአያ፣ የማህበረሰብ እድገት ከሚያመጣው ውጤት አንፃር በብሄር ቡድንተኝነት ማቀፍ ውስጥ ያለ የሰራተኛ ሀይል በኢኮኖሚው ላይ አሉታዊም ሆነ አዎንታዊ ተፅእኖ ሊፈጥር ይችላል፡፡ ይህም ማለት በአንድ በኩል ፍታሀዊ ያልሆነ የሀብት ክፍፍል ለኢኮኖሚው ጠቃሚ የሆነውን የብሄሮችን ትብብር በማጥፋት ለማህበራሰብ አለመረጋገት ምክንያት በመሆን ለኢኮኖሚ ድቀት መንስኤ ሊሆን ሲችል በሌላ በኩል የብሄርኦችን ትብብር መሰረት ያደረገ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሰው ሀይልን አቅም በመገንባት በመነቃቃት ላይ የተመሰረተ እንቅስቄሴ እንዲፈጠር ሲረዳ ለግለሰብ የሀብት እና የገቢ መሻሻልም ሆነ ለብሄራዊ ሀብት መሻሻል ምክንየት ሊሆን ይችላል፡፡ ሰው ልጅ በቡድን መኖር ከጀመረበት ወቅት ጀምሮ በቡድን በመሆን የእለት ተእለት ህይወቱን በመተጋገዝ እና በመተባበር ላይ የተመሰረተ አድርጎታል ይህንን የሰው ልጅን ተፈጥሮአዊ የሆነ ተሰባስቦ በቡድን የመኖር ስሜት ኢኮኖሚን መነሻ በማድረግ አሁን ወዳለንበት ዘመን ስንመልሰው በአሁኑ ወቅት በአለም ላይ በየትኛውም ሀገር በቋንቋ፣ በሀይማኖት፣በባህል፣ በአኗኗ እስታይል መመሳሰል ካለመኖሩ አኩአያ ብዙሀነትን ከ ኢኮኖሚ እድገትት አኩአያ ለማየት የብሄሮች ስብስብን የኢኮኖሚ እንቅስቃሴን መነሻ በማድረግ የብሄሮች ስብስብ ለኢኮኖሚ እድገት ያላቸውን ሚና መነሻ በማድረግ የግለሰብ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ለኢኮኖሚ እድገት ያለውን ሚና ከግምት በማስገባት እና በማዛመድ ይመስለኛል፡፡ እውቁ የኢኮኖሚክስ መፅሄት ዘ ኢኮኖሚስት በ ግንቦት 2005 እትሙ እንዳስነበበው ደሀ ሆነ ተወልደ ሀብታም ሆነ ልትሞት ትችላለ ነገር ግን የብሄር (የጎሳ) ማንነት በጊዜ ሂደት ውስጥ እንደማይለወጥ ይገልጣል፡ የብሄር (የጎሳ) ማንነት ኢኮኖሚ በለፀገም ፣ደሀየም፣ ሀገር ጠነከረም፣ተበታተነም የአንድ ብሄር አባልነት በጊዜ ሂደት ውስጥ የማይለወጥ ሆኖ ከትውልድ ትውልድ ይተላለፋል የኢኮኖሚ እድገት ደግሞ ሂደት እንደመሆኑ በዚህ ሂደት ውስጥ የብሄር ብዙሀነት ለኢኮኖሚ እድገት ያለውን ሚና በማህበረሰብ ብዙሀነት ውስጥ ከባህል፣ከአናናር፣እሴት ወዘተ ልዩነት የተነሳ የሚኖረውን የተለያየ ዘውጋዊ እና አካባቢያዊ እውቀት፣እሴት፣ክህሎት ለኢኮኖሚ እድገቱ አጋዥ ከማድረግ አኩአያ እና የብሄር ብዙሀነትን ተንተርሰው ፖለቲከኞችና ፖሊሲ አውጪዎች ብሄርን ማእከል በማድረግ ከጥቅመኛ ባለሃብቶች ጋር በሚፈጥሩት የጥቅም ትስስር እና ለራሳቸው ጥቅም ሲሉ ለዘውጋቸው በሚረዳ መልኩ የኢኮኖሚ ስርአቱን በመዘወር የጠቅላላው ኢኮኖሚው ላይ ከሚያደርሱት ድቀት አንፃር ማየት ያስፈልጋል፡፡ የአደጉ ሀገራት ተሞኩሮ እንደሚሳየን የኢኮኖሚ ስርአታቸው የማህበረሰቡን የብሄር ብዙሀነትን ባማከለ እና ልዬነትን ባጠበበ መልኩ የብሄራዊ ገቢ ክፍፍል፣የስራ እድል፣ ለኢኮኖሚው አጋዥ የሆነውን የትምህርት እድል (እውቀት) ፍታዊ በሆነ መልኩ የማህበረሰቡን የብሄር ብዙሀነት ባማከለ መልኩ ተደራሽ በማድረጋቸው አሁን ላሉበት የኢኮኖሚ ደረጃ ሊደርሱ እንደቻሉ ነው ፡፡ የእቃም ሆነ የአገልግሎት ምርት ተመርቶ ከአምራቹ እስከ ሸማቹ በሚደርስበት ሂደት ውስጥ የማህበረሰቡ የብሄር ብዙሀነት በአንድ በኩል ብዙሀነት ከሚያመጣው የፈላጎት ልዩነት እና የተለያየ የስራ ባሀል ለአምራቹ የገበያ ምንጭ እና የምርታማነት አጋዥ ሀይል ሲሆን በሌላ በኩል ነፃ እና ገለልተኛ የኢኮኖሚ ተቋማት በሌሉበት ሁናቴ ፖለቲከኞች እና ፖሊሲ አውጪዎች የብሄር ብዙሀነትን የራሳቸውን ብሄር ያማከለ የኢኮኖሚ ስርአት እንዲገነቡ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡ በአሁኑ ወቅት የቴክኖሎጂ መስፋፋት እና ግሎባሊይዜሽን በአንድ በከል የአምራች እና የሸማቹን የገበያ ልውውጥ አከሃኤዱን በየጊዜው መልኩን እንዲለዋውጥ ሲያደርገው በሌላ በኩል የተለያዩ ሀገራት ባለሀብቶች ከሀገራቸው አልፈው በሰው ሀገር መዋእለ ነዋያቸውን እንዲያፈሱ ምክንያት ሆናቸዋል በመሆኑም በ በአሁኑ ወቅት ሀገራት ግልፅ የሆነ የኢኮኖሚ ስርአት መዘርጋት ግዴታ እየሆነባቸው መጥቱአል፡፡በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ ያለው የአምራች እና የሸማች ትስስር በአጠቃለይ የኢኮኖሚው ፖሊስ ስር የተንጠለጠለ እንደመሆኑ በፖሊሲ አውጭዎች እና በ አምራቾች መሃል ያለ የጥቅመኝነት ትስስር ኢኮኖሚውን ውድድር አልባ በማድረግ የሞኖፖሊ ስርአት እንዲሰፍን በማድረግ ሀገር በደለቡ ፖሊሲ ሰራቂ ባለሃብቶች ስር እንድትወድቅ ሊያደርጋት ይችላል፡፡ አብዛኛዎቸ የሶስተኛው አለም ሀገራት የኢኮኖሚ ስርአታቸው አብዛኛውን ህዝባቸውን ከድህነት ላለማውጣታቸው ከሚነሰት ምክንያቶች አንዱ በፖሊሲ አውጭዎች እና በ አምራቾች መሃል ባለ የጥቅመኝነት ትስስር የተነሳ የኢኮኖሚ ፖሊሲዎቻቸው አብዛኛውን ህብረተሰብ ተደራሽ ማድረጉ ቀርቶ ጥቂት ተሞዳማጅ ባለሃብቶችን ማእከል ባማድረጉ ምክንያት ነው፡፡ በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ በፖሊሲ አውጭዎች እና በ አምራቾች መሃል የጥቅመኝነት ትስስር ከሚፈጥሩ ምክንያቶች አንዱ በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ የሚፈጠር ቋንቋን፣ሀይማኖትን፣ባህልን ወዘተ ማእከል ያደረገ የፖሊሲ አውጪዎች እና የባለሀብቶች የጥቅመኝነት ትስስር (ቡድንተኝነት) ነው፡፡ እውቁ ኢኮኖሚስት ሮበርት ባሮው ግልጥነት በሌለው የኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ ስልጣኑን የጨበጡት ፖሊሲ አውጪዎች ኢኮኖሚውን ከሚዘውሩት ባለሀብቶች ጋር ብሄርን ማእከል ያደረገ የጥቅም ትስስር የሚያደርጉበት እድል ከፍተኛ እንደሆነ ይገልፃል፡፡ በተለያየ ልዩነት ላይ የቆመ (በቋንቋ፣በባህል፣በሀይማኖት ወዘተ) ህብረተሰብ በሚበዛበት ማህበረሰብ ያለ ልዩነት ከቆመ (በቋንቋ፣በባህል፣በሀይማኖት ወዘተ) ህብረተሰብ አንሳር ሲታይ ከደካማ እና ዘውግን ማእከል ባደረገ የጥቅመኝነት አስተዳደር የተነሳ ለኢኮኖሚያዊ ፈተናዎች የመጋለጥ እድሉ ሰፊ ነው ነገር ግን በተለያየ ልዩነት ላይ የቆመ ህብረተሰብ በራሱ ለኢኮኖሚያዊ ፈተናዎች ምክንያት ነው ማለት አይደለም ምክንያቱም የተለያዩ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት በቋንቋ፣በባህል፣በሀይማኖት ወዘተ የተለያዩ ህብረተሰቦች በሚኖሩበት ሀገራት የሀብረተሰቦች ልዩነቶች ለኢኮኖሚው እድገት ምሶሶ መሆናቸውን ከማሳየታቸው አንፃር የ ማህበረሰብ ልዩነት በራሱ የኢኮኖሚ እድገት ማነቆ አለመሆኑን እና ከ ማህበረሰብ ልዩነት ልዩነት ይልቅ የኢኮኖሚ ስርአቱ ግልጥነት አለመኖር የማህበረሰብ ልዩነትን ተጠቅመው ፖሊሲ አውጪዎች እና ፖለቲከኞች ከባለሀብቶች ጋር ብሄርን መሰረት ያደረገ የጥቅመኝነት እና የአድርባይነት ትስስር መፍጠራቸው መሆኑን ማሳያ ነው፡፡ በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ የፖሊሲ አውጪው ሚና አብዛኛውን ማህበረሰብ ተደራሽ ባደረገ መልኩ ድህነትን ቀራፊ የሆኑ ፖሊሲዎችን ከ ፖለቲካው ክበብ ነፃ ከሆኑ ተቋአማት ጋር በመተባበር መንደፍ እና መተግበር ነው፡፡ የአብዛኛዎቹ ደሀ ሀገራት የኢኮኖሚ ፖሊሲዎቻቸውም ከጠረቤዛ ያልዘለለ ፋይዳ እንዲኖራቸው ያደረጋቸው የሚነደፉት የኢኮኖሚ ፖሊሲዎች በወረቀት አብዛኛውን ማህበረሰብ ተደራሽ ሲያደርጉ በተግባር ግን ጥቂት ህብረተሰብን በተለይ ለፖሊሲ አውጪው እና ለፖለቲከኛው ቅርብ የሆኑ ግለሰቦችን እና ባለሃብቶችን ተደራሽ ማድረጋቸው ነው፡፡ በኢኮኖሚ ስርአት ውስጥ የሚፈጠር ብሄርን ማእከል ያደረገ የጥቅም ትስስር በተለይ ውስን የሆነ የመንግስት በጀት እና ብዙሀኑ ህብረተሰብ ከድህነት ወለል በታች በሆኑባቸው ደሀ ሀገራት ኢኮኖሚውን ከማመሳቀሉ በላይ በህብረተሰቡ ውስጥ ከሀብት ክፍፍል፣ከስራ እድል ጋር ተያይዞ ለሚከሰተው የማህበረሰብ ቀውስ እና ቅራኔ ምክንያት ሊሆን ይችላል፡፡

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: